Tüm sayı kümelerinde olduğu gibi karmaşık sayılar kümesinde de dört işlem yapmaya ihtiyaç duyarız. Karmaşık sayılar kümesinde işlem yaparken; karmaşık sayılar ve sanal sayı birimi konularında öğrendiğimiz temel kavramlardan faydalanacağız. Hazırsanız, karmaşık sayılarda işlemleri öğrenmeye toplama ve çıkarma işlemleriyle başlayabiliriz.
Karmaşık Sayılarda Toplama ve Çıkarma
Karmaşık sayılarda toplama ve çıkarma işlemlerinin temel mantığı aynıdır. Bu temel mantığı şu şekilde özetleyebiliriz: Karmaşık sayılarda toplama ve çıkarma işlemi yapılırken sanal ve gerçek kısımlar kendi aralarında toplanır veya çıkartılır. Yani sanal kısım sanal kısımla, gerçek kısım ise gerçek kısımla işlem görür. Kısacası elmalar elmalarla, armutlar armutlarla işlem görmelidir. Gelin ne demek istediğimizi basit örneklerle açıklayalım:
Örneğin ve
sanal sayılarıyla işlem yapalım.
Bu durumda yani
olacaktır.
Aynı karmaşık sayıların farkını ise yani
olarak hesaplayabiliriz.
Gördüğünüz gibi iki veya daha çok karmaşık sayı arasında toplama ve çıkarma işlemi yaparken reel kısımları ayrı, imajiner kısımları ayrı değerlendiriyoruz.
Karmaşık Sayılarda Çarpma
Karmaşık sayılarda çarpma işlemi yapmak oldukça basit ve keyiflidir. Karmaşık sayılara çarpma işlemini uygularken; reel kısımları hem reel hem sanal kısımlarla, sanal kısımları da hem reel hem de sanal kısımlarla ayrı ayrı çarpıp daha sonra reel kısımları reel kısımlarla, sanal kısımları ise sanal kısımlarla toplarız.
Örneğin; ve
ile çarpma yapalım.
işlemini aşağıdaki gibi çözebiliriz:
olarak buluruz.
Burada kuralından faydalanarak
ifadesini
olarak hesapladığımıza dikkat etmelisiniz.
Karmaşık Sayılarda Bölme
Karmaşık sayılarda bölme işlemin de, kuralı bildiğiniz sürece problemleri rahatlıkla çözebilirsiniz. Karmaşık sayılarda bölme işlemi yapmak, aslında paydada (yani bölüm kısmında) yer alan karmaşık sayının tersini hem pay hem de payda ile çarpmak demektir.
Örneğin; işleminin sonucunu bulmak için
Öncelikle paydada yer alan karmaşık sayının tersini buluruz.
sayısının tersi
olacaktır.
Şimdi ilk paragrafta kalın yazıyla belirtttiğimiz genişletme metodunu uygulayarak
ifadesini elde ederiz.
Ardından karmaşık sayılarda çarpma işleminde öğrendiklerimizi kullanarak sonucu
şeklinde hesaplayabiliriz.
One thought on “Karmaşık Sayılarda İşlemler”